replika telefon ve islam bilgilerim823 bugün islam hakkında allah hakkında replika telefon diyorki Görünen o ki halîfe Ömer, aynı haktan başkalarını da faydalandırıyordu; Herkese aynı hak tanınmadan sâdece kendisinin bundan yararlanması, onun adalet anlayışıyla elbet bağdaşmaz. Nitekim M. Hamidullah, borca batmışlara yapılan yardımın Hz. Ömer tarafından geliştirildiğini söyleyerek şu açıklamayı yapar: “Ömer, hali uakti [gerinde olup hatta müreffeh bir hayat sürmekle beraber geçici bir zaman için muhtaç duruma düşmüş kimselere, gardım şeklinde değil ve fakat sıkıntılı durumlarını atlatabilmeleri için ödünç para uermek suretiç/le onları bu meblağlardan istifâde ettirmiştir. Halîfe Ömer bu şekilde Beytülmâl’den verdiği ödünçlerden faiz almıı^or ue meselâ, altı ayda bir borçluların maaşlarından bu devlet alacağının tahsili cihetine gidiyordu. Bizzat Ömer'in kendisinin de bu işleyiş içinde birçok defalar ödünç para aldığı olmuştur”^^^.
- Beytülma/in, ortakbk esasına dayanan ticarî kredi vermesi:
Halîfe Ömer, ödünç para vermekten de öteye Beytülmal’den ticarî krediler verdi ve iş bir taraftan, sermâye diğer taraftan olmak üzere tüccarla ortaklıklar kurdu ve böylece elde edilen kârı, hazîne ile onlar arasında bölüştürdü ki bu türlü ortaklıklara İslâm hukukunda “mudârabe ortaklığı” denilir. Bu usul, o zamanlar ayrıca; devlet hazînesi parasının eyâletlerden merkeze veya merkezden eyâletlere naklinde de işe yarıyordu. İmam Mâlik, halîfe Ömer’in bu çeşit bir ortaklığı başlatmasına sebep olan hâdiseyi şöyle anlatır;
“Ömer’in Abdullah ue Ubeydullah adlanndaki iki oğlu Irak'da muharebede idiler. Harp bitince Basra valisi olan Ebû Mûsa el-Eş’arî’ye uğrayıp ondan yardım istediler. O da, kendileri için yapabileceği bir şey varsa, bunu yapabileceğini ue yanında halîfeye göndermek istediği hazîne malı bulunduğunu, onu kendilerine borç olarak verebileceğini, bildirdi ue onlara; bununla Irak’dan mal alıp Medine’de satabileceklerini, asıl borçlarını, halîfeye ödedikten sonra kârın da kendilerine kalacağını söyledi. Bu fikir onların hoşuna gitti ve böyle yapıldı. Vali (: emir) hazîne parasını oğullarından alması için halîfeye bir yazı yazdı. Abdullah ue Ubeydullah mallarını Medine’de sattılar ve bundan kâr sağladılar. Borçlarını ödeyecekleri sırada Ömer; bütün askerlere kendileri gibi kredi verilip verilmediğini sordu. Onlar verilmediğini söyleyince o, oğullarına; hem] asıl parayı ue hem de sağladıkları kân vereceklerini, bildirdi. Ubeydullah; asit paranın noksanlaşması veya tamamen zarar edilmesi hâlinde onu tazmin etmek zorunda kalacaklarını ileriye sürerek, babasının kararına itiraz etti. Ömer ise ka
Kıedi vermek âdet hâline gelmiş olmalı ki kocası Ebû Sü/yân tarafm^g boşanmış olan Hind, Şam valisi bulunan oğlu Mu’âuiye’yi ziyarete giderken bu vesileyle oradan ticarî emtia getirip Medine’de satmak istiyordu. Hazînedç gerekli krediyi temin için halîfe Ömer’e başvurdu ve kendisine 4.000 dj, hemlik bir kredi verildi. Ancak o, bu ticâretinden fazla bir kâr sağlayamadı Belâzurî'n’m anlattığına göre bazı kişiler, halife Ömer'e şikâyet edildiler, bunlar arasında Ubulle'n'm hazîne ve öşür müdürünün tüccar kardeşi Ebû Bekredç vardı. O, bu şehrin hazînesinden ticarî kredi almıştı. Ömer, bir yolsuzluk dolayı, sıyla, resmî görevi olmamasına rağmen onu da 10.000 dirhemlik para cezasına çarptırdı’'*^. Beyfü/mâ/’den ticarî kredilerin verildiğini gösteren bu hâdiselerdi paranın hangi gelir kaynaklarından ödendiğini bilemiyoruz. Ancak haraç gelir-lerinin bu çeşit kredilere daha uygun olduğu açıktır. Çünki zekât gelirlerinderı daha çok, borçların tasfiyesi için -ki bu borçlar kanaatımca aslî ihtiyaçlar veya onları temin ölçüsündeki bir ticaretten kaynaklanmış olmalıdır- ve karşılıksa olarak para verildiği görülüyor ki zekât hukukunun gereği de budur. Bu son ile hâdisede heızînenin kâra ortak edildiğini de bilemiyoruz. Ancak/mam Mâlikin naklettiği hâdiseye bakılırsa onların da hazîneden böyle bir ortaklıkla para almış olmaları gerekir.
b.Emevt ve Abbasî devirlerinde ticarî-zirâî krediler, destekler ve diğer yardımlar:
Halkın israf, sefeh ve günah işlerden doğmayan borçlarının devlet haz nesince tasfiye ve ödenmesi için biz, Emevî halîfesi Ömer b. Abdulazîz (9* 101 h)’m Medine, Mısır^'^, Irak^’^ ve diğer pek çok
talimatlar gönderdiğini görüyoruz. 0 her yazısında borcun; İsraf, sefeh ve günah işlerden meydana gelmemiş olmasını, özellikle hatırlatıyordu ki fukaha ve müfessirlerin görüşleri de bu yönde olmuştur''*^. Bu yazılardan anlaşıldığına göre, valiler //. Ömer’e; Dîvanlardan askerlere ve halka maaşlarını (: atâyâ) ödedikten sonra hazînelerinde gene de gelir fazlası bulunduğunu bildiriyorlar ve bunun sarfı konusunda onun görüşlerini talep ediyorlardı veya o, bazı yerlere doğrudan kendi emrini bildiriyordu. Meselâ, o, Mısır valisine; maaşları ödedikten sonra, borçlulara 25.000 dînar dağıtmasını emrediyordu. Bu arada bu Ömer Küfe vâlisinin gelir fazlasının sarfı hususunda çeşitli kere yaptığı yazılı başvurulara verdiği cevabî yazılarında; borçluların borçlarını ödemesini, parasızlıktan evlenemeyen kimselere yardım yapmasını emretmişti. Fazla için valinin müteakip başvurusunda da o; Gayr-i müslim halkın; - onlardan yoksul çiftçi, esnaf vs.nin - güçlendirilmesi için onlara güçlendirme kredisi vermesini emrediyor ve; “Biz onlardan bu alacağı bir-iki sene istemeı^eceğiz”''*^. diye de ilâve ediyordu. Burada dîvanlarca ödenen maaşlardan arta kalan gelir fazlaJa-nnın sarfı sözkonusu edildiğine göre, ödenen bu meblağların ve verilen kredilerin haraç yahut daha genel adıyla /ey’ denilen zekât dışı devlet gelirlerinden verildiği açıktır. Müslüman olmayan halka da yapılan bu desteğin, tüm ülke için fayda doğuran üretim artışı sağlamanın yanı sıra elbet bir de insânî boyutu vardır. Peygamberin vefatından 90 yıl gibi kısa bir süre sonra yönetimin gayri müslim tebaaya doğrudan meslek kredisi desteğinde bulunma gibi bir aşamaya gelmesinin ardında elbet yeni dinin ilkeleri vardır. Bütün bunlar Kur an ilkeleri ve Hz. Muhammed (s.a) in öğretilerinin getirdiği bir anlayış ve hukuk gereği yapılmaktadır.
Müslüman olmayanlar bu destekten yararlandığına göre tabiatiyle. müs-lüman halkın yararlandırılmış olmasına muhakkak gözüyle bakılır. Malî hukuku tam anlamıyla uygulayan II. Ömer devrinde Zekât gelirleri de uygun yerlerine harcanmıştır. Zâten bu gelirlerin âyette gösterilen yerlerine harcanması hususunda bütün halîfelerin titizlik içinde bulundukları görülmektedir. II. Ömer, âmiller (: vâli-defterdarlar) e gönderdiği yazılarında borçluların borçlarının ödenmesini emrettiği zaman, onlar Ömer’e; “Bizim (borcunu ödemeğe ko^;ulduğumuz) adamın, evi, hizmetçisi, atı ve gerekli ev eşya/arı var, diı,ıorlardı”. Bu Ömer, bunlann bir müslüman için zarurî olduğunu bildiriyor ve:
147bak, Bad. II, 153-154; Cessâs, III, 126; F er-Râzî, Tefsir. IV, 476; İbn Kudâme, VI. 432-433 f
148İbn Abdi’l-Hakem, Siretu Umer b.Abdülaziz, 63, Çiftçi kaydı için aynı yerdeki dip yeizı (2)’ye b^J^’
diyordu. Bu ifâdelerden de burada zekât gelirlerinin söz konusu edildiği şılıyor.
Emevî ve Abbasîler hem geliri artırmak ve hem de çiftçiyi güçlendi için Beytülmal’den çokça, ziraî krediler verdiler ve hasat zamanı yahut si sene onlardan bu hazîne alacaklarını tahsil ettiler. Bu maksatla /rak’da Haccâc çiftçilere 2 milyon dirhem dağıttı^^ ve bu arada arazinin sürülmesi j Hindistan'dan getirttiği vahşi öküzleri çiftçilere dağıttı’^’. Aynı şekilde Abb halîfelerinden Mu'tadid (892-902 m) ve Muktedir (908-932 m) devirlerinde^ kir çiftçilere tohumluk ve öküz satın almaları için krediler verildi'^^.
c. Mezhepİerce '"gârlmûn" kavramı anlayışı: Borçluların borçtan ^ tarılmalan ve krediler hususundaki tatbikatları gördükten sonra biraz da hukukçularının görüşlerine yer vermek konunun tekemmülü açısından fay^bj, olacaktır:
1.Hanefîler: “gârimûn”u-, borçlarını ödemeğe güçleri yetmiyen kimseler. veya borçlarının düşülmesinden sonra nisab miktarı mala sahip olmayan kisiie; i olarak tarif ederler.
2.Şafiî*®*, Mâliki**®, Hanbelî**’ mezhepleri: Bunlaır “gârimün\: sınıfa ayırırlar:
a.Kendi menfaati ueya zarurî ihtiı^acı için borçlanmış olanlar: Burlî-borçlarını ödiyecek mal veya paraları yoksa, bu borç zekât gelirlerinden öde::
b.İki toplumun arasını düzeltmek için onların karşılıklı zarar ve ziyanfer; ödeme (: hamâle) yi üstlerine almış kimseler: Bunlar zengin dahi olsalar/:», üstlendikleri külfet miktarınca zekât alırlar. Ötekilerine de aynı şekilde borçff miktarınca zekât ödenir. Bcizı fakıhlere göre, onların fakirlik sıfatlan da varsa ayrıca bu yoksulluk faslından da onlara zekât ödemesi yapılır. Bu sınıflandırmaca göre; çarpışmakta olan iki İslâm Devletinin karşılıklı zarar ve ziyanlannı tekei
149Ebû 'Ubcyd, 552, ra. 1753; Kudâme b. Ca’fer, v, 101/b; İbn Abdi’l-Hakem, 161
150İbn Havkal, 211
151S.A.Q. Husainı, 126
152ed-Dûri, 38-40
153Ebû Yûsuf, 87
154Serahsî, Mebsût, III, 10; Mcrginânî, I. 110
155Şâfı’î, el-Umm, II, 65; Mâverdî, 118; E cr-Râzî. IV, 476; Şevkâni, Nevlü'l-Evtâr, IV,
156Yûsuf el-Kardavî, II, 622- 623
157Ferrâ', 117; İbn Kudâme, VIII, 432-433; Cezîri, I. 624; Y. el-Kardavî. II, 622- 623..replika telefon yazdı..
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder